ตอน แม่

แม่เป็นครูผู้สอนแต่ตอนต้น แม่ทุกคนอุดมพรพรหมวิหาร แม่เมตตากรุณามุฑิตาการ แม่มีญาณอุเบกขาเป็นอารมณ์
แม่เหมือนพระอรหันต์อันสูงสุด แม่หวังบุตรธิดาอย่าขื่นขม แม่กับลูกผูกมิตรจิตชื่นชม แม่จีงสมภาษิตมิตรในเรือน
มาตา มตต สเก ฆเร มารดาเป็นมิตรในเรือนตน

ผู้นำเยาวสตรีสวีเดน

ไม่นานมานี้ มีโครงการแลกเปลี่ยนเยาวชนไทย-สวีเดน ลงในตำบลทางภาคเหนือ เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้วัฒนธรรมและสร้างมิตรภาพระหว่างประเทศ
กลุ่มนี้มีเยาวชนไทย-สวีเดนประมาณ 30 คน พักค้างในพื้นที่กับครอบครัวละ 2 คน โดยให้เยาวชนร่วมกิจกรรมในครอบครัวและในชุมชนนั้นๆ
โดยมีทางอำเภอและท้องถิ่นดูแลอยู่ วันหนึ่ง เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนนำกลุ่มเยาวชนนี้ไปทัศนศึกษาที่ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทยและ ได้ถามกลุ่มเยาวสตรีสวีเดนว่า
Do you want to drive elephant with me? Miss Madeliane ตอบว่า No I,m afraid Miss Moliene
Miss Linda ตอบว่า No สำหรับMiss Cholla ตอบว่า O.K. เมื่อกลับที่ตั้งในตำบลทุกคนลงคะแนนให้ Miss Cholla เป็นหัวหน้ากลุ่ม
เยาวสตรีสวีเดนทันที เพราะการเป็นผู้นำจะต้องเด็ดเดี่ยวและกล้าตัดสินใจ

นิทาน พช.12 ตอนผู้ชนะ

โครงการแข่งขันเปตองสู่ชนบท ครั้งที่ 12/2549 ศูนย์ช่วยเหลือทางวิชาการพัฒนาชุมชนเขตที่ 5 ลำปาง จัดขึ้นเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2549 ณ

สนามกีฬาวนาการ โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี(สมเด็จย่า) , เพื่อส่งเสริมกีฬาเปตองสู่ชนบทให้ประชาชนมี

คุณภาพชีวิตที่ดีและเพื่อเป็นแนวทางในการป้องกันปัญหายาเสพติดชึ่งมีจังหวัดเข้าร่วม 6 จังหวัด ได้แก่จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน พะเยา และ

จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีการแข้งขัน 4 ประเภทได้แก่ ทีมชาย ทีมหญิง ทีมเยาวชนผสม และทีมอาวุโส ผลการแข่งขันผู้ชนะคะแนนรวมได้แก่จังหวัดพะเยา

ประสานงานแบบ win win

บ่ายแก่วันหนึ่ง พ.ศ. 2521 พัฒนาการอำเภอได้นั่งคุยกับป่าไม้อำเภอ ป่าไม้อำเภอได้ปรารถว่า จังหวัดได้จัดสรรเงินมาให้ 10,000 บาท เพื่อใช้ในการปลูกป่า

ผมยังไม่รู้จะทำอย่างไรอำเภออุ้มผางเรามีแต่ป่า พัฒนาการอำเภอจึงคิดเพื่อเชื่อมโยงประสานงาน แล้วกล่าวว่า อ้อ ผมพึ่งไปร่วมประชุมกับกลุ่มเยาวชน

มาวานนี้ พวกเขาอยากมีกิจกรรมด้านการส่งเสริมอาชีพโดยการปลูกกาแฟพันธุ์อาราบีก้า ก็ไม่ทราบว่าจะใช้งบของท่านป่าไม้ได้หรือเปล่า ป่าไม้อำเภอ

ตอบว่าได้เลย พัฒนาการอำเภอและป่าไม้อำเภอจึงได้จัดหาต้นกล้ากาแฟพันธุ์อาราบีก้าให้กลุ่มเยาวชนได้ปลูกถึงจำนวน 20,000 ต้นบนภูเขาอำเภออุ้มผาง

และทั้งสองฝ่ายได้รับประโยชน์มีผลงาน เรียกว่าประสานงานแบบ win win

โอวาทของ ผอ.

ในอดีต มีผู้อำนวยการ ศพช.เขต ท่านหนึ่ง ได้ให้โอวาทแก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนแปลกมาก ว่าขอให้พวกเราชาวพัฒนาชุมชนทุกคนจง ออ - ดอ - ทอ - นอ

ทุกคนงงกันหมด ท่านจึงเฉลยว่า ออ-ดอ-ทอ-นอ แปลว่า อดทน ของดีเป็นของที่ทนทาน คนดีต้องเป็นคนที่อดทน

ความสำคัญของการรายงาน

คุณครับหัวหน้าต้องการพบคุณที่ห้องทำงานด่วนมาก เมื่อเจ้าหน้าที่เข้าพบหัวหน้าจึงเอ่ยว่า " หัวหน้ามีอะไรให้ผมทำครับ " หัวหน้าท่านนั้นจึงตอบว่า" คุณไปราชการเรื่องนี้ ทำไมคุณไม่รายงานให้ผมทราบ ผมต้องการข้อมูลไปใช้ในราชการด่วนของกรมฯ " เจ้าหน้าที่ตอบว่า " ครับ ผมจะสรุปให้ท่านเดี๋ยวนี้ " เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า อย่าทำให้ผู้บังคับบัญชาอยู่ในที่มืด ต้องทำให้ผู้บังคับบัญชาอยู่ในที่สว่าง

ปัจเจกชนทำความดี ให้ถึง " ดี " ได้อย่างไร

000ให้ถึงพร้อมด้วยมโนธรรม กระทำความดีเพื่อความดี

000ให้ถึงพร้อมด้วยวจีกรรม ไม่พูดเท็จ ไม่พูดเพ้อเจ้อ ไม่พูดส่อเสียด เป็นวาจามีกาละเทศะสุภาพและจริงใจ

000ให้ถึงพร้อมด้วยกายกรรม สำเร็จประโยชน์ไม่เบียดเบียน

นิทาน พช.11 ตอน ความเข้มแข็ง

ประธานกลุ่มสตรีหมู่บ้านหนึ่งเข้าพบพัฒนาการอำเภอ เธอกล่าวว่าท่านค่ะฉันทราบมาว่าทางจังหวัดจะจัดงานกาชาด 10 วัน 10 คืน และให้กลุ่มสตรีนำ
ผลผลิตของกลุ่มไปจำหน่ายในงานได้ ฉันจึงใคร่ขอให้ท่านช่วยในด้านพาหนะขนผลผลิตกลุ่มไปจำหน่ายในงานด้วย พัฒนาการอำเภอรีบตอบว่าด้วยความเต็มใจ
เมื่องานกาชาดได้สิ้นสุดลง ประธานกลุ่มสตรีนั้นก็เข้าพบพัฒนาการอำเภออีกครั้ง โดยเธอกล่าวขอบคุณและบอกว่าฉันได้ซื้อรถกะบะมือสองแล้ว ต่อไปฉัน
ช่วยเหลือตนเองได้แล้ว แต่ถ้าหากมีงานอีก ฉันขอความกรุณาท่านช่วยส่งข่าวให้ฉันที ฉันจะไปเอง
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า นักพัฒนาชุมชนต้องส่งเสริมและสนับสนุนให้ชาวบ้านเข้มแข็ง

ฟังความข้างเดียวมืนมน ฟังความหลายฝ่ายแจ้งกระจ่าง

มีสมาชิกกองทุนหมู่บ้านหนึ่งมาฟ้องพัฒนาการอำเภอว่า คณะกรรมการกองทุนไม่มีความยุติธรรม เขาขอกู้เงิน ๒๐,๐๐๐ บาท กลับอนุมัติให้ ๑๐,๐๐๐ บาท
พัฒนาการอำเภอจึงแจ้งประธานกองทุนหมู่บ้านนั้นและนัดหมายประชุมคณะกรรมการฯโดยให้สมาชิกผู้นั้นเข้าร่วม สำหรับพัฒนากรและพัฒนาการอำเภอ
ก็ให้ร่วมเป็นสักขีพยาน ในที่ประชุมประธานฯมอบให้เลขานุการแจ้งรายละเอียดเรื่องนี้ว่า สมาชิกผู้นี้เขียนโครงการขอกู้เงินกองทุน จำนวน ๒๐,๐๐๐ บาท
เพื่อนำเงินไปลงทุนเลี้ยงโค แต่กลับไปเลี้ยงหมู ซึ่งผิดกับวัตถุประสงค์ของโครงการขอกู้เงิน คณะกรรมการได้พิจารณาแล้วเห็นว่าผิดวัตถุประสงค์ของโครงการ
แต่สมาชิกผู้นี้เป็นคนดี มีความขยัน และประกอบอาชีพสุจริต จึงผ่อนผันโดยให้ความกรุณาและอนุมัติให้เงินกู้ จำนวน ๑๐,๐๐๐ บาท เหมาะสมแล้ว
นิทานเรื่องนี้จึงสอนให้รู้ว่า ฟังความข้างเดียวมืนมน ฟังความหลายฝ่ายแจ้งกระจ่าง

นิทาน พช.10 ตอนความดี

มีกระทาชายนายหนึ่ง กำลังก้มลงกราบคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน(กทบ.) กรรมการท่านหนึ่งจึงถามว่าคุณกำลังจะทำอะไร กระทาชายจึงตอบว่าผมกำลัง
จะกราบขอบคุณคณะกรรมการฯ ที่อนุมัติเงินกู้ให้ผม ประธานฯมองชายนั้นด้วยความอาทรและกล่าวว่า คณะกรรมการได้พิจารณาละเอียดแล้วเห็นว่าท่านเป็น
คนดี ประกอบอาชีพสุจริต ความประพฤติดีไม่มีส่วนเสียหาย จึงอนุมัติให้กู้เงินด้วยความดีของคุณเอง หากคุณเป็นคนไม่ดีคณะกรรมการจะไม่ส่งเสริมและไม่
อนุมัติเงินกู้ให้คุณเด็ดขาด นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า คนทำความดีต้องส่งเสริม

การจัดการความรู้ตัวเอง

มีปราชญ์หลายท่านกล่าวว่าการจัดการที่สำคัญที่สุดคือการจัดการกับตัวเอง นักพัฒนาชุมชนก็เหมือนกัน ก่อนที่จะไปพัฒนาผู้อื่นต้องพัฒนาตัวเองก่อนให้พร้อมไม่ว่า
ทางด้านร่างกายให้แข็งแรงตลอดเวลา จิตใจที่มั่นคงพร้อมที่จะสู้งานอย่างไม่ย่อท้อ และความรู้ที่เกี่ยวกับงานนั้นๆอย่าง รู้รอบ รู้ลึก รู้จริง การเตรียมการ
วางแผนไว้ล่วงหน้าเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับนักพัฒนาเสมอ และการให้กำลังใจซึ่งกันและกันจะเกิดเป็นยาทิพย์ให้บุคคลเกิดมีพลัง

นิทาน พช.9 ตอนจิตวิญญาณชุมชน

กระทาชายนายหนึ่งขอกู้เงินกลุ่มออมทรัพย์ฯทางกลุ่มจึงจัดการประชุมและให้หญิงชราคนหนึ่งนั่งตรงกลางซึ่งเป็นมารดาของชายที่ขอกู้เงินนั้น และประธานกลุ่ม
ก็ให้ลูกชายกราบแม่และขอกู้เงินแม่ แม่จึงกล่าวว่าทำไมไม่ขอกู้เงินกับนายเพื่อนละเพราะเขาชวนให้ออกจากสมาชิกกลุ่มออมทรัพย์มิใช่หรือ กระทาชายก็น้ำตา
ไหล ตั้งแต่นั้นมาชายคนนั้นก็เป็นสมาชิกที่ดีที่สุดคนหนึ่งของกลุ่มออมทรัพย์ฯ นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า ถ้าเรารักสังคม สังคมก็รักเรา ถ้าเราเอื้ออาทรต่อสังคม
สังคมก็เอื้ออาทรต่อเรา ท่านละมี จิตวิญญาณในสังคมไหน

นิทาน พช.8 ตอนความเป็นชุมชน

นานมาแล้วพัฒนากรได้ร่วมวงสนทนากับชาวบ้านกลุ่มหนึ่ง มีชายคนหนึ่งบ่นว่านี่ภรรยาผมขี้หลงขี้ลืม ปิ่นโตอาหารก็ยังไม่ได้จัดให้จะไปสวนอยู่แล้ว

ในวงสนทนาก็มีคนเอ่ยแนะนำว่า ขี้หลงขี้ลืมต้องกิน แป๊ะก๊วยจะทำให้ดีขึ้น ของผมก็มีจะแบ่งให้ พัฒนากรจึงร้อง(ในใจ)ว่าอ่อ นี่คือความเป็นชุมชนที่งดงาม

ของชนบทไทย

นิทาน พช.7 ตอนผู้แพ้

ณ อำเภอแห่งหนึ่งในภาคเหนือนายอำเภอจัดให้มีโครงการอำเภอเยี่ยมบ้านยามเย็น ดำเนินมาแล้ว 4-5
หมู่บ้านก็ประสบผลสำเร็จดี ปรากฏว่ามีหมู่บ้านหนึ่งไม่มีชาวบ้านอยู่ในสถานที่นัดพบแม้แต่ผู้ใหญ่บ้าน
พัฒนาการอำเภอจึงเดินไปสอบถามชาวบ้านในระแวกนั้น ชาวบ้านตอบว่าที่ไม่ไปเพราะดูหนังเปาบุ้นจิ้น
จึงไม่สนใจ นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า บางครั้งเราต้องยอมเป็นผู้แพ้(สื่อ)

นิทาน พช.6 ตอนคุณค่าการมีส่วนร่วม

นานมาแล้ว ผมเป็นเลขานุการคณะทำงานกระตุ้นเศรษฐกิจ งบประมาณ ๑ ล้านบาท ปรากฏว่าในอำเภอนั้นมีโครงการเสนอมาคล้ายกัน 2 ตำบลเป็นโครงการเรื่อง
กิจการตั้งปั้มน้ำมัน ตำบลแรกเสนอให้เช่าปั้มน้ำมันเดิมของผู้มีบารมีในตำบลค่าเช่าเดือนละ 2 หมื่นบาทและใช้เงินที่เหลือไปชื้อน้ำมันมาทำกิจการ สำหรับตำบลที่สองเสนอว่าให้นำงบประมาณ 1 ล้านบาทมาสร้างปั้มในที่สาธารณะและให้นำเงินกลุ่มออมทรัพย์ฯพร้อมเงินสะสมพิเศษมาจัดชื้อน้ำมันและให้คณะกรรม
การกลุ่มออมทรัพย์ฯพิจารณาบริหารงาน เรื่องนี้คณะกรรมการอำเภอฯพิจารณาถกเถียงกันตั้งแต่บ่ายโมงถึงเวลาประมาณ 20.00 น.
ผลการพิจารณา เห็นชอบอนุมัติให้ตำบลที่สอง เหตุผลเพราะประชาชนมีส่วนร่วม(ร่วมลงทุนและร่วมบริหารรักษาผลประโยชน์ตน)เป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน
สำหรับตำบลแรกประชาชนมีส่วนร่วมน้อย เป็นการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน

นิทาน พช.5 ตอน พัฒนากรดูช้าง

สุภาษิตไทยเดิมว่า ดูนางให้ดูแม่ และผมยังไม่ได้เรียนการดูช้าง นานมาแล้วผมสนิทกับครอบครัว ปากะญอ ชื่อ จอแฮเจ มีช้างอยู่ในครอบครอง
ถึง ๓ เชือก วันหนึ่งเขาเมตตาผมว่า เสี่ยวให้เลือกช้างไปขี่ ๑ เชือก มีช้างพลาย ๑ เชือก ช้างพัง ๑ เชือก และช้างดอ ๑ เชือก(ช้างหนุ่ม)ผมไม่กล้า
ตัดสินใจแต่อย่างใด จึงไปสืบค้นเรื่องราวกับเพื่อนบ้านปากะญอ เขาแนะนำว่าการดูช้างดุให้ดูที่ งา ถ้างาสีดำหรือน้ำตาลแก่ก็เป็นช้างดุ เพราะมันแทง
ดินหรือหน้าผาดิน จากนั้นผมจึงเลือกขี่ช้างพังโดยตลอดและมีความสุขตามธรรมชาติบนฟากเขาทางด้านตะวันตกของประเทศไทย
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า - ถ้าไม่รู้ต้องสืบค้น

นิทาน พช.4ตอน ผู้บ้งคับบัญชาสำคัญไฉน?

กลางปี 2521 พัฒนากรหนุ่มได้นำ ผดด.สาว เดินทางรอนแรมออกจากอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ข้ามเขตประเทศพม่าโดยทางเท้าตามลำพังเพื่อนำ ผดด.ไป อบรม หลักสูตร ผดด.ระหว่างประจำการที่โรงเรียน ละอองอุทิศ กท.ม. พอไปรายงานตัวที่จังหวัดตาก ปรากฏว่า พัฒนาการจังหวัดโกรธมาก เพราะ นอภ.แจ้ง
ว่ามีคนร้องเรียนว่า พัฒนากรนำลูกสาวชาวบ้านหนีไปสองต่อสอง
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า เรื่องงานสำคัญต้องนำปรึกษาผู้บังคับบัญชาก่อนปฏิบัติการ

นิทาน พช.3 ตอน พัฒนากรชนะคอมมิวนิสต์

พ.ศ. 2521 พัฒนากรเดินเท้าไปช่วยสอนหนังสือ ณ โรงเรียนบ้านเนาะเอกิ่วห้าง อ.อุ้มผาง จ.ตาก คืนนั้นก็พักบ้านพักครู พอตื่นนอน
ตอนเช้าก็พบว่า ประตูหน้าห้องนอนเขียนข้อความสีแดงว่า พคท. พัฒนากรก็ไมได้คิดอะไรจึงถามครูใหญ่ว่ามันหมายความว่าอย่างไร ครูใหญ่บอกว่า" พคท.คือพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย" พัฒนากรจะทำอย่างไรดี คิดซิ คืนนั้นพัฒนากรนัดประชุมชาวบ้าน
และชี้แจงในที่ประชุมว่า ผมเป็นพัฒนากรมาช่วยพวกเรา มาพัฒนาพวกเราให้พ้นทุกข์และเกิดความสุข พวกเรามีอะไรก็เล่าความทุกข์
สุขให้ผมฟังได้เพื่อหาทางแก้ไข พอรุ่งเช้าก็มีของกองเต็มชั้นล่างของบ้านพักครู ได้แก่ ฟืน ฟัก ถ่านหุ้งต้ม ข้าวสารกระสอบ ฯ
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า - การสร้างมิตร ดีกว่าการสร้างศัตรู

นิทาน พช. 2 ตอน ภูมิปัญญาชาวบ้าน

ปี พ.ศ. 2521 ผมได้บรรจุเป็นพัฒนากรใหม่ ที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก การเดินทางไปรายงานตัวต้องเดินทางเท้าข้ามเขตประเทศพม่า ปรากฏว่า
ผมเดินทางไปพร้อมกับชาวบ้าน ในระหว่างการเดินทางก็มีเพื่อนที่ไม่ได้ชักชวนขอร่วมเดินทางไปด้วย วันนั้นผมเหนื่อยมากจึงนั่งพักผ่อนกลางป่าใหญ่
ครู่ใหญ่ผมรู้สึกว่าแข้งและเท้าทั้งสองของผมหนักมากและเกิดอาการคันขึ้นมาจึงได้พับกางเกงขึ้นดูแล้วผมก็ตกใจ? ร้องว่าเอ๊ะอะไรมันติดที่ขาผม ชาวบ้าน
ก็หัวเราะแล้วบอกว่า นั้นมันเป็นทากดิน ผมก็พยายามดึง แต่มันก็ไม่ยอมออก ผมจึงหันไปถามชาวบ้านว่าจะทำอย่างไรดี ชาวบ้านตอบว่าให้ใช้น้ำ
ยาสูบ(ยาขื่น) เทลงไป แล้วชาวบ้านก็นำขวดที่บรรจุน้ำยาสูบเทลงบนแข้งผมทันที ทำให้ทากดินแพ้และหลุดล่วงไปทันใด
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า - วิถีชีวิตชาวบ้านมีภูมิปัญญาแทรกในการดำรงชีวิตเสมอ