ตอน น้ำฝาง

ตี4 ตอน พ.ศ.2538 ผมได้เดินเที่ยวในตลาดสดของอำเภองาวได้ชมสินค้าที่พ่อค้าแม่ค้านำสินค้ามาจำหน่ายอย่างคึกคัก และแลเห็นร้านขายกาแฟอยู่ร้านหนี่งมีชายสูงวัยนั่งดื่มกาแฟอยู่กลุ่มหนี่ง ผมจึงเดินเข้าไปและเอ่ยว่ากาแฟไข่ลวก 1 ที่ พอเจ้าของร้านเข้ามาเสริฟ ผมก็เห็นมีแก้วหนึ่งมีน้ำร้อนเป็นสีชมพูเข้มทำให้แปลกใจมากจึงถามว่านี่น้ำอะไร เจ้าของร้านตอบว่า น้ำฝางทำจากต้นฝางใช้แทนน้ำชา ชายสูงวัยคนหนึ่งกล่าวเสริมว่า น้ำฝางนี่เป็นสมุนไพรแก้กระสัยปวดเมื่อยแถมยังบำรุงไตขับปัสสาวะได้อย่างดี ผมจึงคิดในใจว่า เห็นทีเราคงจะเป็นแฟน น้ำฝาง นี้เสียแล้ว

ตอน ไฟอำนาจ ไฟเสรี

เบรค เบรค รถกำลังจะชนกัน พรรคพวกพัฒนาชุมชนตะโกน ไกค์สาวลาวหันขวับส่งสายตายิ้มและกล่าวว่า เมืองลาวบ่มีรถซนกันและถ้าเป็นอุบัติเหตุทางรถยนต์เขาเรียกว่ารถ ต๋ำ กัน เอ้า โชเฟอร์ออกรถได้ไฟเขียวแล้วพวกเรากล่าว ไกล์สาวยิ้มอีกและกล่าวว่า เมืองลาวบ่มีไฟเขียว ไฟที่ออกสีแดงเขาเรียกว่าไฟอำนาจและไฟที่ออกสีเขียวเขาเรียกว่าไฟเสรี ทุกคนได้ยินดังนั้นจึงเงียบลงและไม่กล่าวอะไรอีก

ตอน อาสาชวนชม

ชวนชมเป็นอาสาพัฒนาอำเภอเมืองตากได้รับการประสานงานให้ไปเป็นครูฝึกสอนการตัดเย็บเสื้อผ้าที่อำเภออุ้มผางเมื่อกลางปี 2522 แก่กลุ่มสตรีจำนวน 15 คน ใช้ระยะเวลาการฝึกอบรม 1 เดือนเต็ม พอจบหลักสูตรเบื้องต้นกลุ่มก็นัดหมายเลี้ยงส่งรับประทานอาหารร่วมกันที่น้ำตก ทีลอซู ซึ่งสวยงามมาก พอรับประทานอาหารเสร็จก็นั่งคุยกันถึงบ่ายจึงได้เวลาเดินทางกลับ ปรากฏสิ่งไม่คาดฝันเกิดขึ้น คือ...ไฟป่าไหม้โหมขึ้นทางเขาที่เป็นทางกลับที่พัก ทุกคนต่างตกใจและทำอะไรไม่ถูก ขณะนั้นเองมีสตรีคนหนึ่งเอ่ยว่า"ลมได้ตีกลับไฟโหมไปข้างล่างแล้ว" ทันใดนั้นชวนชมรีบวิ่งฝ่าคร้วไฟจางๆแล้วก็ล้มลงอีกฟากหนึ่งและแน่นิ่งไป พัฒนาการอำเภอและกลุ่มสตรีรีบวิ่งตามมา ชวนชมก็ผงะตัวนั่งขึ้นน้ำหูน้ำตาไหลเพราะครัวไฟ แล้วว่า "ประทับใจจริงๆ ทีลอซู"

ตอน พระเจ้าทันใจ

พระเจ้าทันใจประดิษฐ์สถานอยู่ที่วัดพุทธสันติวิเวก บ้านนิคมหมู่ 16 อำเภอเมืองลำปาง สร้างขี้นเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2547 ด้วยมวลสารผสมน้ำศักดิ์สิทธ์ 108 บ่อ ไคลองค์พระ 108 องค์ ตามราชประเพณีมีองค์ธาตุครบ 32 ประการ สร้างเสร็จภายในวันเดียวคือตั้งแต่เวลา 09.00 น. - 24.00 น.เป็นพระพุทธรูปปูนหล่อขนาดใหญ่ มีพิธีเบิกพระเนตรในเวลาเที่ยงคืนและมีสิ่งอัศจรรย์เกิดขึ้น มีประชาชนในพื้นที่และชาวต่างประเทศมาบนบานขอพรก็สำเร็จเกือบทุกราย โดยเฉพาะครอบครัวของนายวีระยุทธ มณีผาย รวมอยู่ด้วย

ตอน ม่อนหินเหล็กไฟ

ระหว่างอำเภอพบพระเกือบถึงอำเภอแม่สอด มีเขาสูงชันมากเรียกว่าม่อนหินเหล็กไฟ ถ้ามองภาพลงมาจากม่อนจะเห็นทิวทัศน์อันสวยงามของตัวเมืองแม่สอดเกือบทั้งหมด ระยะทางจากจุดสูงสุดของม่อนถึงตีนเขามีระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร ภูมิประเทศด้านซ้ายมือเป็นหุบเหวลีกมากและด้านขวามือเป็นภูผา วันนั้น วันนั้น รถจิ๊บโดยสารจากอำเภออุ้มผางเกิดเบรคแตกจากยอดดอยม่อนหินเหล็กไฟ คนขับรถมีสติพยายามชนกองทรายข้างทางแต่มันเร็วมากและไม่ยอมหยุดมีผู้โดยสารโดดลงกองทราย 5 คน (ได้รับบาดเจ็บ) พัฒนาการอำเภอและผู้โดยสารอีก 2 คนยังไม่ยอมโดดออกจากรถ รถก็ละลิ่วลงมา(ไม่สามารถใส่เกียร์ต่ำได้) ผู้โดยสารสาวกรี๊ดร้องว่า "อาบา อาบา ช่วยด้วย"แล้วก็สลบไป พัฒนาการอำเภอตระโกนว่าให้ชนเขาด้านขวาแต่คนขับรถมีสติดีมากสามารถประคองรถไปกลางถนนถึงตีนเขาได้ด้วยความปลอดภัย ทุกคนช่วยให้หญิงสาวฟื้นและถามว่า อาบา คืออะไร หญิงสาวตอบว่า อาบา คือ พระผู้เป็นเจ้า

ตอน รางวัลชีวิต

พวกเราชาวพัฒนาชุมชนทำงานหนักเพราะเป็นส่วนหนึ่งในการบำบัดทุกข์ บำรุงสุขให้กับประชาชน ปลายปี 2526 ศพช.เขต 5ได้จัดทัศนศึกษาดูงานทางภาคใต้และประเทศมาเลเชีย สิงคโปร์(ได้รับอนุมัติจากกระทรวงมหาดไทยแล้ว) โดยออกค่าใช้จ่ายเอง สิ่งที่ผมประทับใจมากที่สุดคือที่เกาะเซนโตซ่า เป็นครั้งแรกในชีวิตที่ได้นั่งกระเช้าไฟฟ้าจากแผ่นดินสิงคโปร์สู่เกาะเซนโตซ่า ต่อมาก็ได้นั่งรถไฟรอบเกาะ ซึ่งมีสถานีต่างๆให้พักผ่อน เช่น สถานีตกปลา สถานีอาบแดด สถานีเทนนิส ฯลฯ พวกเราชาวลำปาง 4 คน ได้หารือกันแล้วตกลงที่จะเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้ง เมื่อพวกเราเข้าเยี่ยมชมทุกคนถึงกับตะลึง โอ มีหุ่นขี้ผึ้งพระอริยะสงฆ์ไทยอยู่ด้วยและมีชาวต่างประเทศหลายรายยกมือไหว้อย่างเคารพนับถือ

ตอน แหกตาสามัคคี

ปี ๒๕๔๕ พัฒนาชุมชนจังหวัดลำปางได้นำคณะไปศึกษาดูงานประเทศลาวโดยข้ามแม่น้ำโขงทางสะพานมิตรภาพจาก จ.หนองคายเข้าสู่นครเวียงจันทน์ ทางการของลาวได้ส่งไกด์สาวปริญญาโทมานำทางคณะพวกเรา พอถึงพิพิธภัณฑ์แห่งชาติลาว ไกด์สาวจึงเชิญพวกเราลงจากรถบัส พวกเรารวมกลุ่มกันและไกด์ได้เอ่ยขึ้นว่า พวกท่านมาทางนี้มาร่วมกัน..แหกตาสามัคคี..พวกเราไม่มีใครกล้าออกไปสักคน ไกด์สาวจึงเอ่ยขึ้นอีกว่า ขอโทษ คำว่าแหกตาสามัคคีเป็นภาษาลาวซึ่งแปลเป็นภาษาไทยว่า..ถ่ายรูปหมู่..พวกเราบางคนยิ้มและทุกคนรีบเดินตามไกด์สาวไปแหกตาสามัคคีทันที

ตอน ระฆ้งศักดิ์สิทธิ์

กรกฎาคม 2546 ผมได้ย้ายไปรับราชการที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน วันหนี่งได้พาเพื่อนนั่งรถยนต์ขี้นไปบนพระธาตุดอยกองมู เพื่อสักการะและชมทิวทัศน์ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน เพื่อนๆตื่นตาตื่นใจและเดินไปที่ระฆังใบใหญ่ที่มีหลายใบและกำลังจะตีระฆังปรากฏว่ามีหญิงขายล็อตตารี่กล่าวว่า..ถ้าอยากได้บุญก็ตีระฆังเถิดเพราะเป็นระฆังศักดิ์สิทธิ์ ตีแล้วจะได้กลับมาเยี่ยมจังหวัดแม่ฮ่องสอนอีก..พวกเราจึงถามว่าเพราะอะไรล่ะ หญิงนั้นตอบว่า เพราะมันเป็นตำนานเก่าแก่ของที่นี่ ผมจึงคิดย้อนกลับว่า มิน่าล่ะตอน พ.ศ.2526 ผมได้เดินทางไปประชุมที่จังหวัดนี้และได้ตีระฆังเสียงดังสนั่นหวั่นไหว..จีงได้กลับมารับบุญอีก แต่ขณะนี้ผมไม่ตีระฆังอีกแล้วเพราะกลัวบุญหล่นทับซ้ำสอง

ตอน ขอมดำดิน

นานมาแล้วพัฒนาการอำเภออุ้มผางได้เดินทางโดยรถยนต์รับจ้างจากอำเภออุ้มผางเพื่อไปจังหวัดตาก รถเป็นรถจิ๊บขนาดกลางค่าโดยสารคนละ 200 บาทออกจากอำเภอตอนตี 5 มีผู้โดยสารรวม 8 คน การเดินทางต้องข้ามเขตประเทศพม่า โดยถนนทางเท้า รถจะเดินได้ช้ามากและติดหล่ม ผู้โดยสารทุกคนจะต้องช่วยคนท้ายรถลากสลิงวินหน้ารถ ดันรถให้ขึ้นจากหล่มดินตลอดทาง ระหว่างคลุกโคลนทุกคนโดนหนามไผ่เกี่ยวและมีแผลเลือดออกซิบๆ แถมที่ฝ่าเท้าก็โดนแง่งหินบาดเป็นแผลเต็มไปหมด เป็น การเดินทางอย่างทุลักทุเล ทุกคนอ่อนเพลียเจ็บปวดเหนื่อยล้าและหมดแรง พอข้ามแม่น้ำเมยพ้นเขตพม่าเข้าสู่บ้านวาเล่ย์เขตอำเภอพบพระ เวลา 2 ทุ่มเศษ ทุกคนแยกย้ายกันหาบ้านพักหลับนอนอาศัย พัฒนาการอำเภอก็ไปบ้านหลังหนึ่ง มีชายชราคนหนี่งโผล่หน้าออกมาพร้อมตะเกียงแล้วร้องว่าเอ๊ะ นี่ใคร? เป็นขอมดำดินมาหรือเปล่า? พัฒนาการอำเภอได้ยินดังนั้นก็...น้ำตาเล็ด... แล้วรำพึงกับตัวเองว่า โห...ชีวิต

มชช.เขา....มชช.เรา (มาตรฐานงานชุมชน)

เมื่อคราวสัมมนาถอดบทเรียนเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนโครงการแก้จนฯ ณ นอร์ทเทินฮอริเทจรีสอร์ท จ.เชียงใหม่ วันที่ 22 - 24 สิงหาคม 2549 มีพัฒนาการอำเภอปง จ.พะเยา นามนายไพโรจน์ โพธิศาสตร์ ให้ข้อคิดเห็นว่า การแก้ไขปัญหาความยากจนของชุมชนจะใช้ระบบ มชช.ก็ได้ เช่น ในหมู่บ้านปัว มีครอบครัวหนึ่งไม่มีที่ดินทำกินเลยแต่ไม่มีหนี้สิน ซึ่งตรงกันข้ามกับครอบครัวที่มีที่ดินทำกิน 10-20ไร่มีแต่หนี้ เมื่อเข้าไปคุยกับครอบครัวนั้นก็ทราบว่าเขาก็มีมาตราฐานตามวิถีเขาเรียกว่า มชช.เขา ทีนี้เจ้าหน้าที่ พช.ต้องเชื่อมให้เขามาเข้า มชช.เรา และให้เขาเป็นเครือข่ายต้นแบบการแก้ไขปัญหาความยากจนในหมู่บ้านแบบให้การซึมซับเข้าไปในวิถีของครอบครัวยากจนอื่นๆ นี่แหละขอตบมือให้นักพัฒนาที่มีดวงตาที่สามและเรียกว่าเป็นการสร้างงานพัฒนาชุมชนในแนว Two -Wayแบบบูรณาการซึ่งก่อให้เกิดเป็น "นวัตกรรมใหม่" ในวงการ พช.

เพลง อุ้มผาง

พ.ศ.2522 ชาวประชาสัมพันธ์อำเภอได้แต่งเพลงเพื่ออำเภออุ้มผาง 1 เพลงมีเนื้อร้องว่า"ขึ้น ฮ.มาลงอุ้มผางเนื้อที่กว้างขวางคนไทยมากมี ถึงอยู่แห่งไหนก็เปรมปรีย์ ชื่อวิไลและสวยดีบ้านแม่กลองใหม่และแม่กลองคลี ..แม่ละมุ้ง แม่จัน โมโกร..ๆ มีความสุขโขที่บ้านหนองหลวง อันพวกเรา..พัฒนากรเจ้าเก่า..ถึงไม่หล่อ ก็ไม่หลอกลวง"

นิทาน เรื่องความคาดหวัง

มีเยาวชนชายคนหนึ่งมาปรึกษาพัฒนากรทั้งน้ำตาว่า ครอบครัวผมส่งผมเรียนหนังสือ พ่อผมอยากให้ผมเป็นทหาร แม่ผมอยากให้ผมเป็นหมอ พี่สาวผมอยากให้ผมเป็นครู ผมไม่รู้จะทำอย่างไรดีครับ พัฒนากรจึงเอ่ยถามว่าแล้วน้องอยากจะเป็นอะไรล่ะ เยาวชนตอบว่า ผมอยากเป็นพัฒนากรเหมือนพี่ เอาล่ะซิครอบครัวนี้เห็นท่าจะทะเลาะกันแน่พัฒนากรคิด เอาอย่างนี้ตอนเย็นครอบครัวน้องกินข้าวพร้อมหน้าพร้อมตากันไหม พร้อมครับเยาวชนตอบ ถ้าอย่างนั้นน้องก็เอาเรื่องนี้หารือกันด้วยความรักและเอื้ออาทรกัน ผ่านมาหนึ่งอาทิตย์เยาวชนนั้นก็วิ่งมาหาพัฒนากรและมีใบหน้ายิ้มแย้มได้กล่าวว่าครอบครัวผมตกลงกันได้แล้วผมมีความสุขเหลือเกิน พัฒนากรถามมันเป็นอย่างไรล่ะ เรื่องนี้ครอบครัวผมเห็นว่าเป็นเรื่องอนาคตของผม จึงให้ผมตัดสินใจเอง แล้วน้องตัดสินในอย่างไรพัฒนากรถามอีก เยาวชนตอบว่าผมตั้งใจจะเป็นพัฒนากร

ตอน ลุงบุญหลง

ลุงบุญหลงแห่งบ้านสามขา จังหวัดลำปาง ได้เล่าถึงการแก้ไขความยากจนในครอบครัวว่า ปี 2540 ครอบครัวยากจนมากมีหนี้สิน 80,000 บาทเศษ ทำให้ครอบครัวเกิดความทุกข์แสนสาหัส ตนเองนอนไม่หลับ คืนหนึ่งแลไปเห็นขนมที่ลูกวางไว้ จึงคิดว่าเป็นสาเหตุหนึ่งของความยากจนและได้ขอร้องลูกให้ประหยัดค่าใช้จ่าย ลูกก็ขอร้องตนและภรรยาประหยัดค่าใช้จ่ายเช่นเดียวกัน ต่อมาคณะกรรมการหมู่บ้านสามขาได้ให้ทุกครัวเรือนจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายประจำวัน ภรรยาตนก็ไม่อยากทำเพราะไม่คุ้นเคยแต่จำเป็นต้องทำตามมติของชุมชน บัญชีครัวเรือนของลุงบุญหลงเป็นจุดเปลี่ยนวิถีชีวิตของครอบครัวทำให้ครอบครัวของลุงบุญหลงสามารถแก้ไขปัญหาความยากจนได้ ลุงบุญหลงกล่าวว่า"ผมหารายได้จากรายจ่าย"ลุงบุญหลงกล่าวเล่นๆว่าเดี๋ยวนี้ผมบอกให้ภรรยาเลิกทำบัญชีรายรับรายจ่ายประจำวันแต่...ภรรยาผมไม่ยอม...

การถอดบทเรียนแก้จน 1

ศพช.เขต 5 ได้จัดสัมมนาถอดบทเรียนการแก้ไขปัญหาความยากจนของหมู่บ้านต้นแบบภาคเหนือ 6 จังหวัด ณ กัซซันรีสอรท์ จังหวัดลำพูน ระหว่างวันที่ 9 -11 สิงหาคม 2549 หมู่บ้านเป้าหมายได้แก่บ้านสามขา จ.ลำปาง บ้านจอมแจ้ง จ.เชียงใหม่ บ้านดอยจัน จ.เชียงราย บ้านห้วยเจริญราษฎร์ จ.พะเยา บ้านแม่ปิง จ.แม่ฮ่องสอน และบ้านห้วยอ้อ จ.ลำพูน วิธีการคือให้เจ้าหน้าที่เป็นผู้เอื้ออำนวย(Facilitator)และให้แกนนำของหมู่บ้าน 5 คน เล่าถึงกระบวนการชุมชนในการแก้ไขปัญหาความยากจนของตน ทุกหมู่บ้านมีความภาคภูมิใจที่หมู่บ้านตนเองเป็นต้นแบบ แกนนำจึงได้เล่ากระบวนการหมู่บ้านของตนอย่างเต็มที่และได้Best Practice ของชุมชน

ตอน นางนพมาศ

พ.ศ.2538 มติที่ประชุมหัวหน้าส่วนราชการอำเภองาว ให้ทุกส่วนราชการส่งกระทงใหญ่และนางนพมาศเข้าร่วมกระบวนแห่และประกวดในวันลอยกระทงพัฒนาการอำเภอจึงนำเรื่องนี้เข้าหารือกับพัฒนากร มติเห็นพ้องว่าทุกคนร่วมด้วยช่วยกัน รถกระบวนและตัวกระทงไม่มีปัญหาแต่อย่างใด สำหรับนางนพมาศไม่รู้จะหาที่ไหน ทำอย่างไรกันดี พวกเราได้แต่จ้องหน้ากัน มีพัฒนากรคนหนึ่งเอ่ยว่า เพื่อศักดิ์ศรีชาวพัฒนาชุมชน ถ้าไม่รังเกียจจะเลือกลูกสาวผมก็ได้ ในที่ประชุมเห็นเป็นเสียงเดียวกันว่ายินดีเป็นอย่างยิ่ง เมื่อถึงวันลอยกระทงพวกเราก็ร่วมกระบวนแห่และพิธีอย่างครีกครืน มีการประกาศผลรางวัลต่างๆ สำหรับผลการประกวดนางนพมาศ นางนพมาศพัฒนาชุมชนได้รางวัลชมเชย

ตอน จื่อชา

ณ บ้านรักไทย บนยอดเขาจังหวัดแม่ฮ่องสอน ชาวบ้านมีอาชีพปลูกชาอูหลงขาย ผมได้พาข้าราชการส่วนกลางออกติดตามงานในพื้นที่ พอถึงเวลาเที่ยงจึงพาไปรับประทานอาหารในร้านฮ่องเต้พันปี ก็มีพนักงานมาเสริฟ์น้ำชา(ชาอูหลง) ผมจึงกล่าวว่าพวกเรา เจี้ยเต้(ซึ่งแปลว่าดื่มน้ำชา) ปรากฏว่าพนักงานสาวเสริฟ์หันมาแล้วพูดว่าเจี้ยเต้เป็นภาษาจีนกลางที่นี้ดื่มน้ำชาเขาเรียกว่า จื่อชา เป็นภาษาจีนฮ่อ ผมจึงหน้าชาก่อนดื่มน้ำชา

Walk Rally:ฐานทัวร์เกาะสวรรค์

สถานะการณ์สมมุติทัวร์เกาะสวรรค์ เรือทัวร์ใกล้ล่มผู้โดยสารจะต้องลงเรือบทได้แค่ 8 คน จากจำนวน 10 คนประกอบด้วย1เด็ก2ผู้ป่วย3ผู้พิการ4ผู้ติดยา5คนชรา6กำนัน7ผู้ใหญ่บ้าน8นักกล้าม9นายก อบต.10ตำรวจ จะทิ้งใคร 2 คนให้จมไปกับเรือทัวร์ล่ะ? เฉลย...ให้ไปทั้ง 10 คน โดยผู้ที่แข็งแรง 2 คนเปลี่ยนกันว่ายน้ำตาม ข้อคิดเรื่องนี้มีว่า มนุษย์ทุกคนมีคุณค่า เรียนรู้ได้และสามารถพัฒนาศักยภาพได้

ตอน พัฒนากรฝังเข็ม

ผมเจ็บตรงนี้ครับหมอ หมอจีนได้เอามือกดลงบนท้องน้อยของพัฒนากร ตรงนี้ใช่ไหม ต่อมาหมอก็นำลูกประคบอุ่นๆประคบตรงที่เจ็บบนท้องน้อยหลายครั้ง

แล้วนำเข็มที่แช่น้ำร้อนแล้วยาวประมาณ 3 นิ้ว เริ่มฝังบนท้องน้อยลึกลงไป 1 นิ้ว ไล่เรียงลงบนขาซ้ายจรดถึงฝ่าเท้าใช้เข็มจำนวน 10 เล่ม แล้วปล่อยทิ้งไว้

1 ชั่วโมง เมื่อหมอเอาเข็มออกพัฒนากรจึงถามว่าผมเป็นอะไรครับ หมอตอบว่าเส้นเกร็งลกมันเคลื่อนฝังเข็มแล้วก็หายต่อไปสมรรถนะทางเพศคุณจะดีมาก

พัฒนากรยังเป็นหนุ่มจึงคอตกและคิดในใจว่า เอ อนาคตข้างหน้าเราจะทำอย่างไรดี

ตอน การป้องกันความขัดแย้ง

ผู้อำนวยการฯมอบหมายให้คุณไปอบรมหลักสูตรการป้องกันความขัดแย้งฯวันที่ 4 สิงหาคม 2549 นี้ วิทยากรจากสถาบันพระปกเกล้าเชียวนา หัวหน้าฝ่ายอำนวยการฯแจ้งให้ผมทราบ เมื่อถึงกำหนดการอบรมก็มีการลงทะเบียนและรับเอกสาร ก่อนเริ่มรายการผมได้ศึกษาเอกสารมีตอนหนึ่งที่ผมไม่เข้าใจความว่า การตัดวงจรระบบความคิดเชิงลบต้องตัดด้วยระบบความคิดเชิงบวก ซึ่งผมยังไม่เห็นภาพ พอท่านวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิระดับสูงได้อธิบายตอนนี้ว่า การตัดวงจรระบบความคิดเชิงลบด้วยระบบความคิดเชิงบวก เปรียบสุภาษิตไทยที่ว่า เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ผมจึงถึงบางอ้อทันที

ตอน บุคคลเป้าหมาย

พัฒนากร พัฒนากร ผู้ใหญ่บ้านหนึ่งเรียกและกล่าวว่า"นายอำเภอวิทยุมาเรียกพัฒนากรให้เข้าพบด่วน" เมื่อพัฒนากรเข้าพบนายอำเภอ นายอำเภอกล่าวว่า

คุณเป็น"บุคคลเป้าหมาย"ของจังหวัดตาก ที่จะเข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตรวิทยากรความมั่นคง ณ กองทัพภาคที่ 3 ส่วนหน้า จังหวัดพิษณุโลก รวม

45 วัน "ฝึกอบรมแล้วมาทำอะไรครับ"พัฒนากรเอ่ยถาม "ก็มาเป็นวิทยากรหลักของอำเภอในด้านความมั่นคง เช่น การฝึกอบรมไทยอาสาป้องกันชาติ

(ทส.ปช.) คุณรีบเก็บสัมภาระและออกเดินทางได้เพราะเขาให้ไปรายงานตัวช่วงบ่ายวันมะรืนนี้" พัฒนากรตอบ"ครับผม"

ตอน แกงกะโละโป๊ะ

อ้อหมี่ อ้อหมี่ เสียงเรียกของแม่บ้านปากะญอให้พรรคพวกรับประทานอาหารที่บ้านแม่จันทะ พัฒนากรก็ร่วมล้อมวงนั่งรับประทานอาหารด้วยรวม 9 คน

อาหารมีแกงชามเดียวมีช้อนสีเขียวใบเดียวและใช้ร่วมกัน พัฒนากรสังเกตุว่าเป็นแกงต้นกล้วยใส่ไก่ ใส่กะปิ และข้าว มีรสเค็มประแล่มๆ จึงถามเสี่ยวว่า

นี่แกงอะไร เพื่อนตอบว่า มันคือแกงกะโละโป๊ะ ซึ่งเป็นอาหารชั้นดีเพื่อรับแขกกินกับข้าวสวย(โดยใช้มือ) พวกเราเวียนตักแกงคนละคำ พัฒนากรกินให้พออิ่ม

แล้วถามว่าแกงนี้ใส่อะไรเป็นพิเศษ แม่บ้านตอบว่าใส่เกลือ พริก ผงชูรส กะปิ ไก่ และผสมข้าวที่เราปลูกเอง(พันธุ์บรือแขะ)

ตอน ผีตองเหลือง

พลบค่ำ บนยอดเขาถนนธงชัยพัฒนากรหนุ่ม 2 นาย กำลังเดินทาง(เท้า)ไปติดต่อราชการที่จังหวัดตาก พัฒนากรได้แลเห็นคนกลุ่มหนึ่ง 4 คน เป็นชาย

2 หญิง 2 คน แต่งกายนุ่งใบตองปิดเฉพาะของสงวน พัฒนากรจึงเข้าไปทักทายปรากฏว่าพูดภาษาไทยได้บ้างเล็กน้อย จากการคุยกับหัวหน้าครอบครัว

ทราบเป็นพ่อ 1 คน แม่ 1 คน ลูกสาว 1 คนและลูกชาย 1 คน ค่ำแล้วพวกเขากำลังหาที่พักผ่อนหลับนอน ปรากฏว่าพวกเขาเลือกที่พักติดกับหน้าผาและเอา

ศรีษะซุกไปทางหน้าผานั้น พัฒนากรได้หารือกันแล้วก็ขอร่วมพักนอนไปกับพวกเขาด้วย(เป็นผีตองเหลือง 1 คืน) รุ่งเช้าพัฒนากรจึงได้ถามว่าทำไมถึงนอน

เอาศรีษะซุกเข้าหน้าผา พวกเขาตอบว่าการนอนเอาศรีษะซุกเข้าไปในเขาเพื่อให้ผีฟ้าคุ้มครองรักษา

ตอน โชคดี 3 ชั้น

พัฒนากรดีใจมากที่อำเภออุ้มผางได้ติดเครื่องปั่นไฟฟ้าและส่งกระแสไฟ ทุกวันในเวลา10.00 น. - 20.00 น. ต่อมาไม่นานอำเภอก็ได้จัดตั้งหอกระจาย
ข่าวไว้หน้าอำเภอ เพื่อกระจายข่าวเสียงตามสายทั่วเขตสุขาภิบาลอำเภอ วันหนึ่งนายอำเภอเรียกพัฒนากรเข้าพบและกล่าวว่า ผมมอบหน้าที่ให้คุณเป็น
ประชาสัมพันธ์อำเภอ พัฒนากรรู้สึกดีใจเป็นอย่างยิ่งจึงรีบหาทีมงานประชาสัมพันธ์ ซึ่งมีข้อตกลงว่าจะดำเนินการประชาสัมพันธ์ทุกวันระหว่างเวลา17.00
น. - 19.00 น. เพื่อประชาสัมพันธ์งานของชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์

ตอน สีเขียวมาแล้ว

สมัยอดีต พัฒนากรได้รับคำสั่งให้ขับขี่รถจักรยานยนต์ กอ.รมน.ของอำเภอนำนายอำเภอไปประชุมที่บ้านโมโกร อำเภออุ้มผาง พอไปถึงหมู่บ้านก็มีชายกลางคนวิ่งกระหือกระหอบเข้ามาหาและกล่าวว่า นายอำเภอสีเขียวมาแล้ว ทั้งนายอำเภอและพัฒนากรงงไม่เข้าใจ จึงถามว่าสีเขียวมันเป็นอะไร ชายนั้นรีบตอบว่า
มันคือพวกคอมมิวนิสต์ ผู้ใหญ่บ้านจึงให้ข้อมูลท่านนายอำเภอควรรีบไปเถอะเพราะจะเกิดอัตรายแก่ท่านนายอำเภอ พัฒนากรจึงรีบขับมอเตอร์ไซค์นำ นอภ.
กลับเลาะไปตามถนนเรียบลำน้ำและได้เหลียวหลังแหงนดูบนภูเขาด้านหลังก็ได้เห็นกลุ่มชายฉกรรจ์แต่งชุดพลางสีเขียวแต่ไกลกำลังวิ่งลงมาจากเขา พัฒนากร
ก็ตกใจรีบบึ่งรถอย่างไม่คิดชีวิต พอพ้นรัศมีในที่ปลอดภัยพัฒนากรจึงถามนายอำเภอว่า ท่านครับทำไมพวกนั้นถึงไม่ยิงเรา ท่านตอบว่า พวกมันใช้อาวุธปืน
อาก้ารัศมีหวังผลได้แค่ 200 เมตร แต่เราห่างจากพวกมันประมาณ 500 เมตร พวกมันจึงไม่ยิงให้เสียลูกปืนไปเปล่าๆ

ตอน คำสอนของพระธุดงค์

ในอดีตมีพระธุดงค์องค์หนึ่งเดินทางจากจังหวัดอุทัยธานีมาบนเทือกเขาถนนธงชัยเข้าสู่อำเภออุ้มผาง โดยปักกรดพักแรมห่างหมู่บ้านประมาณ 3 กิโลเมตรเพื่อปฏิบัติธรรมะและโปรดสัตว์ทั้งหลาย พัฒนากรมักจะแวะเวียนไปกราบนมัสการท่านเนืองๆ วันหนึ่งท่านเอ่ยว่าพรุ่งนี้อาตมาจะเดินทางออกจากอำเภออุ้มผางแล้วคืนนี้อาตมาจะพักค้างในโบสถ์วัดวิมลมังคลารามและอยากจะสอนบางอย่างให้โยมพัฒนากรด้วย คืนนั้น ท่านได้สอนพัฒนากรว่า คนเรามีโรคอยู่
2 โรค คือ โรคกายแพทย์รักษาได้ สำหรับโรคใจอันประกอบไปด้วยกิเลส โลภ โกรธ หลง ต้องรักษาด้วยคนเอง จากนั้นท่านจึงสอนให้
พัฒนากรนั่งสมาธิ กัมมัฏฐาน เบื้องต้นให้กำหนดลมหายใจเข้าออกเป็น พุทโธ เบื้องปลายไม่ให้กำหนด จากนั้นทั้งสองจึงนอนหลับไป พอพัฒนากร
ตื่นขึ้นมาประมาณ 5 นาฬิกา ปรากฏว่าไม่มีพระธุดงค์องค์นั้นแล้ว พัฒนากรพยายามตามหาทั่วอำเภอแต่ไม่พบองค์ท่านอีกเลย

ตอน การทำงานในอนาคต

มีหมู่บ้านแห่งหนึ่ง พัฒนากรไม่อยากเข้าไปทำงานเลยเพราะว่ามีแต่ปัญหา โดยเฉพาะปัญหาเรื่องเด็ก ชาวบ้านบ่นว่าลูกป่วยบ้าง ซนบ้าง เวลาทำงานก็ไม่มีคนดูแลและกลัวว่าลูกจะเกิดอันตราย พัฒนากรก็ไปนอนคิดว่าจะทำอย่างไรดี ก็นึกได้ว่าตนเคยเข้ารับการอบรมพัฒนากรระหว่างประจำการ ผอ.เขตเคยให้โอวาทว่า การทำงานพัฒนาชุมชนต้องทำงานในอนาคตจะไม่จนตรอก พัฒนากรจึงได้นึกถึงขั้นตอนการพัฒนาเด็กทันที โอ เราต้องสำรวจข้อมูลร่วมกับชาวบ้านซึ่งมีเด็กเล็กถึง 50 กว่าคน แล้วนำไปหารือ
ในที่ประชุมหมู่บ้าน ผลปรากฏว่าเพื่อให้เด็กมีพัฒนาการที่ดีจึงร่วมกันจัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขึ้น
...ปัญหาเรื่องเด็กในหมู่บ้านนั้นจึง...เบาบางลง

ตอน ฟ้าสยอง

นานมาแล้ว มีสายการบินหนึ่งมีเครื่องบินโดยสารรับจ้างระหว่างอำเภอแม่สอด-อำเภออุ้มผางเป็นสายการบินเอกชนชื่อฟ้าสยาม ราคาสำหรับการโดยสารต่อคนเป็นเงิน 300 บาท นับว่าแพงมากในสมัยนั้น เครื่องบินมีอยู่ลำเดียวเป็นเครื่องบินปอรต์เตอร์มีใบพัดเดียวผู้โดยสารนั่งได้ 7 คน สัมภาระไม่เกินคนละ 3 กิโลฯ
ว้นหนึ่ง พัฒนาการอำเภอมีราชการด่วนที่จังหวัดตากต้องรีบนั่งเครื่องบินโดยสาร ก็พบว่ามีผู้โดยสารจำนวน 6 คน หนึ่งในนั้นมีสรรพากรอำเภอนั่งไปด้วย
พอออกจากอำเภออุ้มผางได้ประมาณ 45 นาที เกือบถึงสนามบินอำเภอแม่สอดแล้วปรากฏว่าเครื่องยนต์ขัดข้อง หยุดหยุด หมุนหมุน ตลอดเวลา พัฒนาการ
อำเภอแลไปเห็นสรรพากรอำเภอปลุกพระเครื่องที่ห้อยมาเต็มคอ ลำตัวสั่นเทิมแกว่งไปมา พวกเราจะทำอย่างไรดี? นักบินตระโกนว่าทุกคนอยู่ในความสงบ
ผมกำลังดีเลย์เครื่องลงสนามบินแล้ว เดชะบุญเครื่องลงสนามบินได้อย่างปลอดภัย สรรพากรกล่าวว่ามันเป็นเที่ยวบินฟ้าสยอง ต่อมาอีกไม่นานกรมการบิน
พานิชย์สั่งให้บริษัทนำเครื่องบินดังกล่าวไปตรวจสภาพและวินิจฉัยให้ระง้บการใช้เครื่องบินลำนี้ เพราะเป็นเครื่องบินเก่าที่ซื้อมาจากต่างประเทศและไม่ปลอดภัย

อาสาสมัครพิทักษ์ป่า

อำเภอแห่งหนึ่งในภาคเหนือของประเทศ มีหมู่บ้านแห้งแล้งหมู่บ้านหนี่งชึ่งชาวบ้านเดือดร้อนมาก ตัวผู้ใหญ่บ้านเป็นกำนันของตำบลด้วย
ได้เข้าพบร้องเรียนต่อ นอภ.อำเภอนั้น นอภ.จึงสั่งให้พัฒนาการอำเภอช่วยดูแลเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน พัฒนาการ
อำเภอจึงเดินทางไปพูดคุยกับผู้ใหญ่บ้าน(กำนัน)นั้น และผู้ใหญ่บ้านจึงนัดหมายให้ชาวบ้านมาประชุมกัน แล้วก็ร่วมประชาคมกัน โดยให้
แกนนำของหมู่บ้านร่วมกับเจ้าหน้าที่ตั้งคำถามกับชาวบ้าน ถาม-ทำไมบ้านเราถึงไม่มีน้ำ ตอบ-เพราะฝนไม่ตก ถาม-ทำไมฝนไม่ตก
ตอบ-เพราะความชุ่มชื้นในอากาศมีน้อยมาก ถาม-ทำไมความชุ่มชื้นในอากาศมีน้อย ตอบ-เพราะไม่มีป่าไม้ เมื่อพบสาเหตุแล้วชาวบ้าน
จึงพูดคุยหาทางออก ผลสรุปชัดเจนว่าให้ปิดป่าโดยให้หมู่บ้านตั้งชุมยามเฝ้าระวัง และถ้าเด็กเห็นผู้ใดตัดไม้ก็ให้มารายงานกับคณะกรรม
หมู่บ้านเพื่อรับรางวัลครั้งละ 500 บาท รุ่งขึ้นปีต่อมาน้ำในลำห้วยก็ไหลกลับมาอีกครั้ง ทำให้ชาวบ้านปลื้มและดีใจเป็นอันมาก นอภ.
ป่าไม้อำเภอ พัฒนาการอำเภอและผู้ที่เกี่ยวข้องจึงได้หารือกันจัดทำโครงการ ฝึกอบรมอาสาสมัครพิทักษ์ป่าขี้น โดยให้ผู้ใหญ่บ้านและ
ทีมงานหมู่บ้านดังกล่าวมาเป็นวิทยากร

ตอน ความเชื่อ

ชาวปากะญอกลุ่มหนึ่งมีความเชื่อเรื่องหนึ่งที่พัฒนากรเห็นว่าเป็นเรื่องแปลก พวกเขาชอบปลูกบ้านที่อยู่อาศัยเป็นบ้านฟากทำด้วยไม้ไผ่ยกพื้นสูงไม่เกิน

2 เมตร บันไดขึ้นบ้านมีประมาณ 3 - 4 ขั้น และทำด้วยไม้ไผ่เช่นเดียวกัน ความเชื่อพวกเขามีว่าหากมีคนขึ้นบันไดบ้านเขาและบันไดหักลง

จะเป็นเรื่องดีมีมงคลทำให้บ้านร่มเย็นเป็นสุขเกิดความมั่งคั่งทรัพย์สินไหลเทมา หากมีคนลงบันไดแล้วหักเป็นเรื่องไม่ดีอัปมงคลต้องรีบย้ายบ้านหรือ

เผาทิ้งเสีย ความสำคัญอยู่ที่พัฒนากรต้องเข้าใจเขาให้เกียรติในความเชื่อเขา ดั่งคำว่า ความเชื่อของข้าใครอย่าแตะ

ตอน ดวงตาที่ 3

16 มกราคม 2521 มีบุคคลกลุ่มหนึ่งได้บรรจุเป็นพัฒนากรจำนวน 200 คนทั้งชายและหญิง มีการฝึกอบรมก่อนประจำการ 3 เดือนโดยแยกกันฝึกอบรม ณ ศพช.เขต 3 จังหวัดอุบลราชธานี และ ศพช.เขต 5 จังหวัดลำปาง แห่งละ 100 คน ณ ศพช.เขต 5 มีอาจารย์วิทยากรท่านหนึ่งได้ประสาทวิชาการให้พัฒนากรใหม่ว่า"การเป็นพัฒนากรต้องมีดวงตาที่ 3" ทุกคนยังไม่เข้าใจ จนกระทั่งมีการเรียนการจัดเก็บข้อมูลพื้นฐานชุมชนและการวิเคราะห์ข้อมูล พัฒนากรใหม่จึงถึงบางอ้อ ว่าการมีดวงตาที่ 3 คือ การรู้ข้อมูลพื้นฐานชุมชนและสามารถวิเคราะห์ได้

ตอน ความรักชาติ

นานมาแล้ว มีพัฒนากรคนหนึ่งได้รู้จักผู้นำกลุ่มกระเหรี่ยงในเขตประเทศพม่า เช้าวันหนึ่งได้ร่วมวงดื่มกาแฟและสนทนากัน ผู้นำกระเหรี่ยงกล่าวว่าเสี่ยวรับราชการไทยเงินเดือนเท่าไร พัฒนากรรีบตอบทันทีว่า 1,750 บาท งั้นเสี่ยวมาทำงานกับเฮา เฮาจะให้เงินเดือน 15,000 บาท พัฒนากรคิดและตอบว่า
ขอบคุณ พ่อแม่พี่น้องเฮาเป็นคนไทยเฮาจะไปถามความเห็นของพวกเขาก่อนเฮาจึงขอคิดดูก่อน ผู้นำกระเหรี่ยงเป็นคนฉลาดรู้ว่าพัฒนากรปฏิเสธแล้ว
ตั้งแต่บัดนั้นเป็นค้นมาพัฒนากรยังคบหากับหัวหน้ากลุ่มกระเหรี่ยงนั้นเหมือนเดิม แต่หัวหน้ากลุ่มกระเหรี่ยงไม่ได้เอ่ยถึงเรื่องนี้อีกเลย

ตอน แม่

แม่เป็นครูผู้สอนแต่ตอนต้น แม่ทุกคนอุดมพรพรหมวิหาร แม่เมตตากรุณามุฑิตาการ แม่มีญาณอุเบกขาเป็นอารมณ์
แม่เหมือนพระอรหันต์อันสูงสุด แม่หวังบุตรธิดาอย่าขื่นขม แม่กับลูกผูกมิตรจิตชื่นชม แม่จีงสมภาษิตมิตรในเรือน
มาตา มตต สเก ฆเร มารดาเป็นมิตรในเรือนตน

ผู้นำเยาวสตรีสวีเดน

ไม่นานมานี้ มีโครงการแลกเปลี่ยนเยาวชนไทย-สวีเดน ลงในตำบลทางภาคเหนือ เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้วัฒนธรรมและสร้างมิตรภาพระหว่างประเทศ
กลุ่มนี้มีเยาวชนไทย-สวีเดนประมาณ 30 คน พักค้างในพื้นที่กับครอบครัวละ 2 คน โดยให้เยาวชนร่วมกิจกรรมในครอบครัวและในชุมชนนั้นๆ
โดยมีทางอำเภอและท้องถิ่นดูแลอยู่ วันหนึ่ง เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนนำกลุ่มเยาวชนนี้ไปทัศนศึกษาที่ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทยและ ได้ถามกลุ่มเยาวสตรีสวีเดนว่า
Do you want to drive elephant with me? Miss Madeliane ตอบว่า No I,m afraid Miss Moliene
Miss Linda ตอบว่า No สำหรับMiss Cholla ตอบว่า O.K. เมื่อกลับที่ตั้งในตำบลทุกคนลงคะแนนให้ Miss Cholla เป็นหัวหน้ากลุ่ม
เยาวสตรีสวีเดนทันที เพราะการเป็นผู้นำจะต้องเด็ดเดี่ยวและกล้าตัดสินใจ

นิทาน พช.12 ตอนผู้ชนะ

โครงการแข่งขันเปตองสู่ชนบท ครั้งที่ 12/2549 ศูนย์ช่วยเหลือทางวิชาการพัฒนาชุมชนเขตที่ 5 ลำปาง จัดขึ้นเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2549 ณ

สนามกีฬาวนาการ โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี(สมเด็จย่า) , เพื่อส่งเสริมกีฬาเปตองสู่ชนบทให้ประชาชนมี

คุณภาพชีวิตที่ดีและเพื่อเป็นแนวทางในการป้องกันปัญหายาเสพติดชึ่งมีจังหวัดเข้าร่วม 6 จังหวัด ได้แก่จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน พะเยา และ

จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีการแข้งขัน 4 ประเภทได้แก่ ทีมชาย ทีมหญิง ทีมเยาวชนผสม และทีมอาวุโส ผลการแข่งขันผู้ชนะคะแนนรวมได้แก่จังหวัดพะเยา

ประสานงานแบบ win win

บ่ายแก่วันหนึ่ง พ.ศ. 2521 พัฒนาการอำเภอได้นั่งคุยกับป่าไม้อำเภอ ป่าไม้อำเภอได้ปรารถว่า จังหวัดได้จัดสรรเงินมาให้ 10,000 บาท เพื่อใช้ในการปลูกป่า

ผมยังไม่รู้จะทำอย่างไรอำเภออุ้มผางเรามีแต่ป่า พัฒนาการอำเภอจึงคิดเพื่อเชื่อมโยงประสานงาน แล้วกล่าวว่า อ้อ ผมพึ่งไปร่วมประชุมกับกลุ่มเยาวชน

มาวานนี้ พวกเขาอยากมีกิจกรรมด้านการส่งเสริมอาชีพโดยการปลูกกาแฟพันธุ์อาราบีก้า ก็ไม่ทราบว่าจะใช้งบของท่านป่าไม้ได้หรือเปล่า ป่าไม้อำเภอ

ตอบว่าได้เลย พัฒนาการอำเภอและป่าไม้อำเภอจึงได้จัดหาต้นกล้ากาแฟพันธุ์อาราบีก้าให้กลุ่มเยาวชนได้ปลูกถึงจำนวน 20,000 ต้นบนภูเขาอำเภออุ้มผาง

และทั้งสองฝ่ายได้รับประโยชน์มีผลงาน เรียกว่าประสานงานแบบ win win

โอวาทของ ผอ.

ในอดีต มีผู้อำนวยการ ศพช.เขต ท่านหนึ่ง ได้ให้โอวาทแก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนแปลกมาก ว่าขอให้พวกเราชาวพัฒนาชุมชนทุกคนจง ออ - ดอ - ทอ - นอ

ทุกคนงงกันหมด ท่านจึงเฉลยว่า ออ-ดอ-ทอ-นอ แปลว่า อดทน ของดีเป็นของที่ทนทาน คนดีต้องเป็นคนที่อดทน

ความสำคัญของการรายงาน

คุณครับหัวหน้าต้องการพบคุณที่ห้องทำงานด่วนมาก เมื่อเจ้าหน้าที่เข้าพบหัวหน้าจึงเอ่ยว่า " หัวหน้ามีอะไรให้ผมทำครับ " หัวหน้าท่านนั้นจึงตอบว่า" คุณไปราชการเรื่องนี้ ทำไมคุณไม่รายงานให้ผมทราบ ผมต้องการข้อมูลไปใช้ในราชการด่วนของกรมฯ " เจ้าหน้าที่ตอบว่า " ครับ ผมจะสรุปให้ท่านเดี๋ยวนี้ " เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า อย่าทำให้ผู้บังคับบัญชาอยู่ในที่มืด ต้องทำให้ผู้บังคับบัญชาอยู่ในที่สว่าง

ปัจเจกชนทำความดี ให้ถึง " ดี " ได้อย่างไร

000ให้ถึงพร้อมด้วยมโนธรรม กระทำความดีเพื่อความดี

000ให้ถึงพร้อมด้วยวจีกรรม ไม่พูดเท็จ ไม่พูดเพ้อเจ้อ ไม่พูดส่อเสียด เป็นวาจามีกาละเทศะสุภาพและจริงใจ

000ให้ถึงพร้อมด้วยกายกรรม สำเร็จประโยชน์ไม่เบียดเบียน

นิทาน พช.11 ตอน ความเข้มแข็ง

ประธานกลุ่มสตรีหมู่บ้านหนึ่งเข้าพบพัฒนาการอำเภอ เธอกล่าวว่าท่านค่ะฉันทราบมาว่าทางจังหวัดจะจัดงานกาชาด 10 วัน 10 คืน และให้กลุ่มสตรีนำ
ผลผลิตของกลุ่มไปจำหน่ายในงานได้ ฉันจึงใคร่ขอให้ท่านช่วยในด้านพาหนะขนผลผลิตกลุ่มไปจำหน่ายในงานด้วย พัฒนาการอำเภอรีบตอบว่าด้วยความเต็มใจ
เมื่องานกาชาดได้สิ้นสุดลง ประธานกลุ่มสตรีนั้นก็เข้าพบพัฒนาการอำเภออีกครั้ง โดยเธอกล่าวขอบคุณและบอกว่าฉันได้ซื้อรถกะบะมือสองแล้ว ต่อไปฉัน
ช่วยเหลือตนเองได้แล้ว แต่ถ้าหากมีงานอีก ฉันขอความกรุณาท่านช่วยส่งข่าวให้ฉันที ฉันจะไปเอง
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า นักพัฒนาชุมชนต้องส่งเสริมและสนับสนุนให้ชาวบ้านเข้มแข็ง

ฟังความข้างเดียวมืนมน ฟังความหลายฝ่ายแจ้งกระจ่าง

มีสมาชิกกองทุนหมู่บ้านหนึ่งมาฟ้องพัฒนาการอำเภอว่า คณะกรรมการกองทุนไม่มีความยุติธรรม เขาขอกู้เงิน ๒๐,๐๐๐ บาท กลับอนุมัติให้ ๑๐,๐๐๐ บาท
พัฒนาการอำเภอจึงแจ้งประธานกองทุนหมู่บ้านนั้นและนัดหมายประชุมคณะกรรมการฯโดยให้สมาชิกผู้นั้นเข้าร่วม สำหรับพัฒนากรและพัฒนาการอำเภอ
ก็ให้ร่วมเป็นสักขีพยาน ในที่ประชุมประธานฯมอบให้เลขานุการแจ้งรายละเอียดเรื่องนี้ว่า สมาชิกผู้นี้เขียนโครงการขอกู้เงินกองทุน จำนวน ๒๐,๐๐๐ บาท
เพื่อนำเงินไปลงทุนเลี้ยงโค แต่กลับไปเลี้ยงหมู ซึ่งผิดกับวัตถุประสงค์ของโครงการขอกู้เงิน คณะกรรมการได้พิจารณาแล้วเห็นว่าผิดวัตถุประสงค์ของโครงการ
แต่สมาชิกผู้นี้เป็นคนดี มีความขยัน และประกอบอาชีพสุจริต จึงผ่อนผันโดยให้ความกรุณาและอนุมัติให้เงินกู้ จำนวน ๑๐,๐๐๐ บาท เหมาะสมแล้ว
นิทานเรื่องนี้จึงสอนให้รู้ว่า ฟังความข้างเดียวมืนมน ฟังความหลายฝ่ายแจ้งกระจ่าง

นิทาน พช.10 ตอนความดี

มีกระทาชายนายหนึ่ง กำลังก้มลงกราบคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน(กทบ.) กรรมการท่านหนึ่งจึงถามว่าคุณกำลังจะทำอะไร กระทาชายจึงตอบว่าผมกำลัง
จะกราบขอบคุณคณะกรรมการฯ ที่อนุมัติเงินกู้ให้ผม ประธานฯมองชายนั้นด้วยความอาทรและกล่าวว่า คณะกรรมการได้พิจารณาละเอียดแล้วเห็นว่าท่านเป็น
คนดี ประกอบอาชีพสุจริต ความประพฤติดีไม่มีส่วนเสียหาย จึงอนุมัติให้กู้เงินด้วยความดีของคุณเอง หากคุณเป็นคนไม่ดีคณะกรรมการจะไม่ส่งเสริมและไม่
อนุมัติเงินกู้ให้คุณเด็ดขาด นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า คนทำความดีต้องส่งเสริม

การจัดการความรู้ตัวเอง

มีปราชญ์หลายท่านกล่าวว่าการจัดการที่สำคัญที่สุดคือการจัดการกับตัวเอง นักพัฒนาชุมชนก็เหมือนกัน ก่อนที่จะไปพัฒนาผู้อื่นต้องพัฒนาตัวเองก่อนให้พร้อมไม่ว่า
ทางด้านร่างกายให้แข็งแรงตลอดเวลา จิตใจที่มั่นคงพร้อมที่จะสู้งานอย่างไม่ย่อท้อ และความรู้ที่เกี่ยวกับงานนั้นๆอย่าง รู้รอบ รู้ลึก รู้จริง การเตรียมการ
วางแผนไว้ล่วงหน้าเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับนักพัฒนาเสมอ และการให้กำลังใจซึ่งกันและกันจะเกิดเป็นยาทิพย์ให้บุคคลเกิดมีพลัง

นิทาน พช.9 ตอนจิตวิญญาณชุมชน

กระทาชายนายหนึ่งขอกู้เงินกลุ่มออมทรัพย์ฯทางกลุ่มจึงจัดการประชุมและให้หญิงชราคนหนึ่งนั่งตรงกลางซึ่งเป็นมารดาของชายที่ขอกู้เงินนั้น และประธานกลุ่ม
ก็ให้ลูกชายกราบแม่และขอกู้เงินแม่ แม่จึงกล่าวว่าทำไมไม่ขอกู้เงินกับนายเพื่อนละเพราะเขาชวนให้ออกจากสมาชิกกลุ่มออมทรัพย์มิใช่หรือ กระทาชายก็น้ำตา
ไหล ตั้งแต่นั้นมาชายคนนั้นก็เป็นสมาชิกที่ดีที่สุดคนหนึ่งของกลุ่มออมทรัพย์ฯ นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า ถ้าเรารักสังคม สังคมก็รักเรา ถ้าเราเอื้ออาทรต่อสังคม
สังคมก็เอื้ออาทรต่อเรา ท่านละมี จิตวิญญาณในสังคมไหน

นิทาน พช.8 ตอนความเป็นชุมชน

นานมาแล้วพัฒนากรได้ร่วมวงสนทนากับชาวบ้านกลุ่มหนึ่ง มีชายคนหนึ่งบ่นว่านี่ภรรยาผมขี้หลงขี้ลืม ปิ่นโตอาหารก็ยังไม่ได้จัดให้จะไปสวนอยู่แล้ว

ในวงสนทนาก็มีคนเอ่ยแนะนำว่า ขี้หลงขี้ลืมต้องกิน แป๊ะก๊วยจะทำให้ดีขึ้น ของผมก็มีจะแบ่งให้ พัฒนากรจึงร้อง(ในใจ)ว่าอ่อ นี่คือความเป็นชุมชนที่งดงาม

ของชนบทไทย

นิทาน พช.7 ตอนผู้แพ้

ณ อำเภอแห่งหนึ่งในภาคเหนือนายอำเภอจัดให้มีโครงการอำเภอเยี่ยมบ้านยามเย็น ดำเนินมาแล้ว 4-5
หมู่บ้านก็ประสบผลสำเร็จดี ปรากฏว่ามีหมู่บ้านหนึ่งไม่มีชาวบ้านอยู่ในสถานที่นัดพบแม้แต่ผู้ใหญ่บ้าน
พัฒนาการอำเภอจึงเดินไปสอบถามชาวบ้านในระแวกนั้น ชาวบ้านตอบว่าที่ไม่ไปเพราะดูหนังเปาบุ้นจิ้น
จึงไม่สนใจ นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า บางครั้งเราต้องยอมเป็นผู้แพ้(สื่อ)

นิทาน พช.6 ตอนคุณค่าการมีส่วนร่วม

นานมาแล้ว ผมเป็นเลขานุการคณะทำงานกระตุ้นเศรษฐกิจ งบประมาณ ๑ ล้านบาท ปรากฏว่าในอำเภอนั้นมีโครงการเสนอมาคล้ายกัน 2 ตำบลเป็นโครงการเรื่อง
กิจการตั้งปั้มน้ำมัน ตำบลแรกเสนอให้เช่าปั้มน้ำมันเดิมของผู้มีบารมีในตำบลค่าเช่าเดือนละ 2 หมื่นบาทและใช้เงินที่เหลือไปชื้อน้ำมันมาทำกิจการ สำหรับตำบลที่สองเสนอว่าให้นำงบประมาณ 1 ล้านบาทมาสร้างปั้มในที่สาธารณะและให้นำเงินกลุ่มออมทรัพย์ฯพร้อมเงินสะสมพิเศษมาจัดชื้อน้ำมันและให้คณะกรรม
การกลุ่มออมทรัพย์ฯพิจารณาบริหารงาน เรื่องนี้คณะกรรมการอำเภอฯพิจารณาถกเถียงกันตั้งแต่บ่ายโมงถึงเวลาประมาณ 20.00 น.
ผลการพิจารณา เห็นชอบอนุมัติให้ตำบลที่สอง เหตุผลเพราะประชาชนมีส่วนร่วม(ร่วมลงทุนและร่วมบริหารรักษาผลประโยชน์ตน)เป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน
สำหรับตำบลแรกประชาชนมีส่วนร่วมน้อย เป็นการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน

นิทาน พช.5 ตอน พัฒนากรดูช้าง

สุภาษิตไทยเดิมว่า ดูนางให้ดูแม่ และผมยังไม่ได้เรียนการดูช้าง นานมาแล้วผมสนิทกับครอบครัว ปากะญอ ชื่อ จอแฮเจ มีช้างอยู่ในครอบครอง
ถึง ๓ เชือก วันหนึ่งเขาเมตตาผมว่า เสี่ยวให้เลือกช้างไปขี่ ๑ เชือก มีช้างพลาย ๑ เชือก ช้างพัง ๑ เชือก และช้างดอ ๑ เชือก(ช้างหนุ่ม)ผมไม่กล้า
ตัดสินใจแต่อย่างใด จึงไปสืบค้นเรื่องราวกับเพื่อนบ้านปากะญอ เขาแนะนำว่าการดูช้างดุให้ดูที่ งา ถ้างาสีดำหรือน้ำตาลแก่ก็เป็นช้างดุ เพราะมันแทง
ดินหรือหน้าผาดิน จากนั้นผมจึงเลือกขี่ช้างพังโดยตลอดและมีความสุขตามธรรมชาติบนฟากเขาทางด้านตะวันตกของประเทศไทย
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า - ถ้าไม่รู้ต้องสืบค้น

นิทาน พช.4ตอน ผู้บ้งคับบัญชาสำคัญไฉน?

กลางปี 2521 พัฒนากรหนุ่มได้นำ ผดด.สาว เดินทางรอนแรมออกจากอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ข้ามเขตประเทศพม่าโดยทางเท้าตามลำพังเพื่อนำ ผดด.ไป อบรม หลักสูตร ผดด.ระหว่างประจำการที่โรงเรียน ละอองอุทิศ กท.ม. พอไปรายงานตัวที่จังหวัดตาก ปรากฏว่า พัฒนาการจังหวัดโกรธมาก เพราะ นอภ.แจ้ง
ว่ามีคนร้องเรียนว่า พัฒนากรนำลูกสาวชาวบ้านหนีไปสองต่อสอง
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า เรื่องงานสำคัญต้องนำปรึกษาผู้บังคับบัญชาก่อนปฏิบัติการ

นิทาน พช.3 ตอน พัฒนากรชนะคอมมิวนิสต์

พ.ศ. 2521 พัฒนากรเดินเท้าไปช่วยสอนหนังสือ ณ โรงเรียนบ้านเนาะเอกิ่วห้าง อ.อุ้มผาง จ.ตาก คืนนั้นก็พักบ้านพักครู พอตื่นนอน
ตอนเช้าก็พบว่า ประตูหน้าห้องนอนเขียนข้อความสีแดงว่า พคท. พัฒนากรก็ไมได้คิดอะไรจึงถามครูใหญ่ว่ามันหมายความว่าอย่างไร ครูใหญ่บอกว่า" พคท.คือพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย" พัฒนากรจะทำอย่างไรดี คิดซิ คืนนั้นพัฒนากรนัดประชุมชาวบ้าน
และชี้แจงในที่ประชุมว่า ผมเป็นพัฒนากรมาช่วยพวกเรา มาพัฒนาพวกเราให้พ้นทุกข์และเกิดความสุข พวกเรามีอะไรก็เล่าความทุกข์
สุขให้ผมฟังได้เพื่อหาทางแก้ไข พอรุ่งเช้าก็มีของกองเต็มชั้นล่างของบ้านพักครู ได้แก่ ฟืน ฟัก ถ่านหุ้งต้ม ข้าวสารกระสอบ ฯ
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า - การสร้างมิตร ดีกว่าการสร้างศัตรู

นิทาน พช. 2 ตอน ภูมิปัญญาชาวบ้าน

ปี พ.ศ. 2521 ผมได้บรรจุเป็นพัฒนากรใหม่ ที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก การเดินทางไปรายงานตัวต้องเดินทางเท้าข้ามเขตประเทศพม่า ปรากฏว่า
ผมเดินทางไปพร้อมกับชาวบ้าน ในระหว่างการเดินทางก็มีเพื่อนที่ไม่ได้ชักชวนขอร่วมเดินทางไปด้วย วันนั้นผมเหนื่อยมากจึงนั่งพักผ่อนกลางป่าใหญ่
ครู่ใหญ่ผมรู้สึกว่าแข้งและเท้าทั้งสองของผมหนักมากและเกิดอาการคันขึ้นมาจึงได้พับกางเกงขึ้นดูแล้วผมก็ตกใจ? ร้องว่าเอ๊ะอะไรมันติดที่ขาผม ชาวบ้าน
ก็หัวเราะแล้วบอกว่า นั้นมันเป็นทากดิน ผมก็พยายามดึง แต่มันก็ไม่ยอมออก ผมจึงหันไปถามชาวบ้านว่าจะทำอย่างไรดี ชาวบ้านตอบว่าให้ใช้น้ำ
ยาสูบ(ยาขื่น) เทลงไป แล้วชาวบ้านก็นำขวดที่บรรจุน้ำยาสูบเทลงบนแข้งผมทันที ทำให้ทากดินแพ้และหลุดล่วงไปทันใด
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า - วิถีชีวิตชาวบ้านมีภูมิปัญญาแทรกในการดำรงชีวิตเสมอ